Adıyaman Tütünü

Tütün, kurutulmuş yapraklarından yararlanılan tek yıllık bir endüstri bitkisidir.

Tütün bitkisinin kurutulmuş yaprağı, tütün mamulleri sanayiinin temel hammaddesini oluşturur.

Bilinen tütün mamulleri; sigara, sigar (puro, sigarillo), tömbeki, pipo, enfi ye, kıyılmış tütün ve çiğneme tütünüdür.
Dünyada, 120’dan fazla ülkede her yıl yaklaşık 4 milyon hektar alanda tütün tarımı yapılmakta ve
6-7 milyon ton yaprak tütün elde edilmektedir (Gümüş, 2009).

Adıyaman Tütünü

Türkiye’de tütün, cumhuriyet öncesi ve sonrası devamlı olarak özel kanunlarla düzenlenen
özel bir ürün olmuş, piyasası devlet tekeli şeklinde devamlı kontrol altında tutulmuştur. 4733 Sayılı
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’la tütün piyasası
serbest hale getirilmiş olsa da kamunun denetim, düzenleme ve gözetimi devam ettirilmiştir. Son
yıllarda Türkiye tütün sektöründe köklü değişiklikler yaşanmıştır. Üretici tütünlerinin pazarlama
organizasyonu değişmiş, destekleme alımları sona erdirilmiş ve bunlara bağlı olarak üretici sayısı,
üretim alanı ve üretim miktarında büyük azalmalar yaşanmıştır. Buna ek olarak Tekel Genel
Müdürlüğü yerine yeni kurulan Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) piyasa
düzenleme, gözetim ve denetim görevlerini üstlenmiştir.

çelikhan tütünü
Üretimden değerlendirme aşamasına kadar istihdam sağlayan tütün, birçok bölgemizde
yüzyıllardır yaygın olarak aile tarımı şeklinde üretilmekte, milli gelir açısından ülke ekonomisinde
önemli bir yer işgal etmektedir. Farklı ekoloji ve mikro klimalara bağlı olarak ülkemizde çok çeşitli
tip tütünlerin üretimi yapılmaktadır. Türkiye’de üretilen tütünlerin %98’i “sun-cured” tipi oriental
tütünler olup güneşte kurutulan düşük şeker ve nikotin seviyesine sahip tütünlerdir. Geri kalan kısmı
temel olarak “dark air-cured” (havalandırma ile kurutulmuş tütün çok miktarda şeker ve nikotin
içeren “sigar” tütün), “fl ue-cured” (yapay olarak kısa sürede kurutulan tütün yüksek miktar şeker ve
orta miktar nikotin içeren “virginia” tütün) ve “light air-cured” (havalandırma ile kurutulmuş tütün
az miktar şeker ve nikotin içeren “burley” tütün) üretimi şeklindedir.
Yerli tütün üretimi, 1994 yılına kadar hızla artış kaydetmiştir (DPT, 2004). Tütün üretiminin
fi yata oldukça duyarlı olması ve uygulanan yüksek fi yat politikaları sebebiyle ürün zamanla normal
ekolojisini aşarak taban araziye yerleşmiş ve tütün üretimimiz diğer ürünler aleyhine artarak üretim
bölgelerindeki bitki deseninin bozulmasına sebep olmuştur. Bazı yıllarda, yüksek düzeylerdeki stok
varlığı maliyetin (bakım masrafl arı) artmasına sebep olduğundan dolayı zaman zaman ürünün imhası
yoluna gidilmiştir. Türkiye’de tütüne olan iç ve dış talepte yıllar itibariyle çok büyük değişiklikler
görülmemektedir. Türkiye iç tüketimi 70–80 bin ton, yıllık ihracatı ise yaklaşık 100–125 bin ton
civarındadır. Bu verilerden yola çıkarak rasyonel tütün üretimimizin stok ihtiyacı ile beraber 200–
225 bin ton civarında olması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
21.yüzyılda özellikle gelişmiş ülkelerde tütün ve tütün sektörü, artan sağlıklı yaşam bilinciyle
önemini yitirme eğilimindedir. Ancak bu durum gelişmekte olan ülkelerde geçerli olmamakla birlikte
sigara içenlerin sayısı ve oranı giderek artmaktadır. Örneğin 1984 sonrası dönemde sigara tüketimi
Türkiye’de % 80 artarken Amerika Birleşik Devletleri’nde %30 azalmıştır.
Tütünün geleceği; bir tarafta hızla artan dünya nüfusu ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde
tütün talebinin artması, diğer tarafta tütün mamullerinin neden olduğu hastalıklar ve bu alandaki
sağlık harcamalarının yüksek miktarlarda olması nedeniyle tüketimin azalması arasındaki rekabete
bağlıdır. Kısaca, gelecekte tütün tüketimi tütün mamulleri için tahsil edilecek yüksek vergi artışı,
1fi yat artışı, tütün mamülleri tüketimindeki sınırlandırmalar, tütün kullanımından kaynaklanan sağlık
problemleri ve tütün mamulleri satan kuruluş ve şirketlerin yapacakları reklama bağlı olarak kendini
gösterecektir.

adıyaman çelikhan tütünü
Adıyaman tütünü, tek başına, herhangi bir katkı maddesi kullanmadan, içilebilen bir tütün
özelliğine sahip olması ile özellikle iç tüketimde sarmalık kıyılmış tütün olarak oldukça geniş bir tüketici
kitlesine sahiptir. Bu tüketici talebinin ithal tütün yerine yerli üretim ile karşılanması gerekmektedir.
Böylece bu sektörden geçimini sağlayanların korunması temin edilecek, yabancı tütün ve mamulleri
için ödenen paranın yurt içinde kalması sağlanacak, döviz kaybı önlenmiş olacaktır.
Bu raporda kullanılan bilgi ve veriler, FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu
– Food and Agriculture Organization of the United Nations), USDA (Birleşik Devletler Tarım
Bakanlığı – United States Department of Agriculture), TUİK (Türkiye İstatistik Kurumu), TAPDK
(Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu), Mülga Tekel, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı,
İhracatçı Birlikleri ve sair değişik kaynaklardan derlenmiştir. Verilerin tashihi ve bilgi alış-verişi için
bazı kamu kuruluşları, özel sektör temsilcileri ve STK’lar ile çeşitli görüşmeler yapılmıştır.
Bu çalışmada genel olarak tütün üretimi ve tüketimi, özel olarak ise Adıyaman ili tütün
üretiminin durumu, sorunları ve çözüm önerileri analiz edilmiş, ayrıca tütün konusunda yatırım
yapmayı düşünen müteşebbisler için gerekli bilgiler verilmiştir. İpekyolu Kalkınma Ajansı tarafından
hazırlanan bu rapor sonucu Adıyaman ilinde öncelikle tütün üreticileri, tütün pazarlaması ve
tütün satışı olmak üzere tütün sektörünün bugününe ışık tutması, geleceğine katkı sağlanması
hedefl enmektedir.

Adıyaman tütünü

çelikhan tütünü

tütün

toptan tütün

sarma tütün, kaliteli tütün, tütün çeşitleri, tütün satan yerler

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir